PERIODIZATION OF THE LITERARY PROCESS IN WESTERN UKRAINE IN THE PERIOD FROM THE LATE 18th CENTURY TO THE 1930s IN HISTORICAL PEDAGOGICAL ASPECT
DOI:
https://doi.org/10.24919/2413-2039.10/42.198799Słowa kluczowe:
Західна Україна, літературний процес, міждисциплінарний підхід, освітні проблеми, періодизація, письменникиAbstrakt
БІЛАВИЧ Галина – доктор педагогічних наук, професор кафедри педагогіки початкової освіти, Прикарпатський національний університет імені Василя Стефаника, вул. Шевченка, 57, Івано-Франківськ, 76018, Україна
E-mail address: ifosuhcvas@gmail.com
ORCID: http://orcid.org/0000-0002-1555-0932
ResearcherID: https://publons.com/researcher/3192548/halyna-bilavych/
БАГРІЙ Марія – кандидат філологічних наук, докторант кафедри педагогіки та освітнього менеджменту імені Богдана Ступарика, Прикарпатський національний університет імені Василя Стефаника, вул. Шевченка, 57, Івано-Франківськ, 76018, Україна
E-mail address: myskiv.bagriy@gmail.com
ORCID: https://orcid.org/0000-0002-3506-9900
To cite this article: Bilavych, H., & Bahriy, M. (2020). Periodization of the literary process in Western Ukraine in the period from the late 18th century to the 1930s in historical pedagogical aspect. Human Studies. Series of Pedagogy, 10/42, 87‒100. doi: https://doi.org/10.24919/2413-2039.10/42.198799
Article history
Received: January 16, 2020
Received in revised form: February 20, 2020
Accepted: March 11, 2020
Available online: April 28, 2020
Journal homepage:
p-ISSN 2313-2094
e-ISSN 2413-2039
© 2020 The Authors. Human studies. Series of Pedagogy published by Drohobych Ivan Franko State Pedagogical University & Open Journal Systems. This is an open access article under the CC BY-NC-SA 4.0 license (http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/).
Стаття присвячена висвітленню проблеми періодизації літературного процесу в Західній Україні наприкінці XVIII – у 30-х рр. ХХ ст. у вимірі історії педагогіки. Доведено, що розроблення періодизації літературного процесу досліджуваного періоду в історико-педагогічному вимірі вимагає випрацювання спеціальної методологічної програми міждисциплінарного характеру, що складається з трьох основних блоків: 1) літературознавчого; 2) освітньо-педагогічного; 3) конструювання періодизації у контексті досліджуваної проблеми. Кожен із цих компонентів докладно схарактеризований авторами. Зазначено, що результати аналізу репрезентативних студій не виявили продуктивного досвіду розробки цілісної регіональної періодизації літературного процесу в Західній Україні, але науковці досить глибоко дослідили його окремі етапи і тенденції, що створює підґрунтя для реконструкції динаміки розвитку цього феномену, який трансформувався, модифікувався під впливом ідеології панівних політичних режимів, європейського й українського письменства Наддніпрянщини.
У контексті досліджуваної проблеми представлені періодизації свідчать, що літературний процес у Західній Україні наприкінці XVIII – у 30-х рр. ХІХ ст. спирався на значну традицію розвитку національного письменства та загалом вписується у загальну схему його розвитку. У регіональній проекції він має свої, зумовлені відомими соціально-історичними і національно-культурними чинниками особливості, які стають ще виразнішими у вимірах Галичини, Буковини, Закарпаття, Волині. Констатовано, що детермінований різними чинниками суспільно-політичного і соціокультурного порядку літературний процес у Західній Україні наприкінці XVIII – у 30-х рр. ХХ ст. є складним, багатоаспектним, поліструктурним явищем, що становить окрему яскраву сторінку в історії української культури і літератури. Завдяки інтеграції потужного інтелектуального потенціалу письменників розглядаємо його як унікальний продуктивний складник розвитку національної педагогічної думки України.
В історико-педагогічному вимірі визначено п’ять основних періодів розвитку західноукраїнського літературного процесу: 1) церковно-освітній (середина 1870-х – 1820-ті рр.), що поділяється на два етапи: 1772–1805 рр. та 1806–1820 рр.; 2) будительсько-просвітницький – 1830-ті – перша половина 1870-х рр. – також має два етапи, які розмежовує 1848 р.; 3) піднесення літературного життя другої половини 1870-х рр. – 1914 рр.; 4) воєнно-революційних потрясінь 1914–1919/20 рр.; 5) міжвоєнний період ХХ ст., у якому відстежуються два етапи 1920-х та 1930-х рр. Кожен з цих періодів має свої риси й особливості ідейно-ціннісного та художньо-стильового характеру, увиразнені в художніх рефлексіях широкого комплексу проблем освіти, виховання і розвитку особистості.
Bibliografia
Almanakh pysmennykiv Pidkarpatskoyi Rusi “Trembita” [Almanac of the writers of Subcarpathian Rus “Trembita”]. (1926). Uzhhorod [in Ukrainian].
Babych, N. (2010). 15 ne ostannikh iz mohikan. Pedahohy i vcheni Bukovyny druhoyi polovyny ХІХ – pochatku ХХ stolittya [15 not the last of the Mohicans. Teachers and scholars of Bukovina in the second half of the 19th – beginning of the 20th centuries]. Chernivtsi: Bukrek [in Ukrainian].
Byrchak, V. (1993). Literaturni stremlinnya Pidkarpatskoyi Rusy [Literary aspirations of Subcarpathian Rus]. Uzhhorod: Karpaty [in Ukrainian].
Chepil, M. (2016). Ivan Franko pro osobystist vchytelya kriz pryzmu sohodennya [Ivan Franko on the personality of the teacher through the lens of the present]. Visnyk Dnipropetrovskoho universytetu imeni Alfreda Nobelya. Seriya “Pedahohika i psykholohiya” – Bulletin of Alfred Nobel University. Series “Pedagogy and Psychology”, 2 (12), 61–66 [in Ukrainian].
Dibrova, V. (2017). The Valuev Circular and the End of Little Russian Literature. Kyiv-Mohyla Humanities Journal, 4, 123–138. doi: https://doi.org/10.18523/kmhj106724.2017-4.123-138.
Franko, I. (1902). Pershe ruske prosvitne tovarystvo v rr. 1816–1818 [The first Russian educational society in the years 1816‒1818]. Materialy do kulturnoyi istoriyi Halytskoyi Rusy XVIII i XIX viku – Materials on the cultural history of Halych Rus in the 18th and 19th centuries (pp. 258–276). Lviv [in Ukrainian].
Harasevych, A. (1938). Molode Zakarpattya [Young Transcarpathia]. Naperedodni – The day before, 5, 4–5 [in Ukrainian].
Hlakovych, M. (2003). Literaturni periodychni vydannya 20 – 30-kh rokiv XX stolittya na zakhidnoukrayinskykh zemlyakh u suspilno-politychnomu i dukhovnomu konteksti doby [Literary periodicals of the 20 – 30s of the twentieth century in Western Ukrainian lands in the socio-political and spiritual context of the day]. (Extended abstract of candidate’s thesis). Kyiv [in Ukrainian].
Hrytsay, O. (1928). Z nashoyi tvorchosty na Pidkarpatskiy Ukrayini [From our work in Subcarpathian Ukraine]. Ukrayinskyy prapor – Ukrainian flag, 6, 2–3 [in Ukrainian].
Ilnytskyy, M. (1995). Vid “Molodoyi Muzy” do “Prazkoyi shkoly” [From the Young Muses to the Prague School]. Lviv [in Ukrainian].
Kostyuk, H. (1968). Na mahistrali istoriyi [On the highway of history]. Slovo – Word, 10, 7–29 [in Ukrainian].
Maftyn, N. (2009). Zakhidnoukrayinska ta emihratsiyna proza 20–30-kh rokiv XX stolittya: stylovi ta ideyni paradyhmy [West Ukrainian and emigration prose of the 20‒30s of the XX century: style and ideological paradigms]. (Extended abstract of Doctor’s thesis). Lviv [in Ukrainian].
Magocsi, P.R. (1996). The Rusyn language question revisited (pp. 63–84). Retrieved April 16, 2019, from http://shron1.chtyvo.org.ua/Magochii_Pavlo_Robert/The_Rusyn_language_question_revisited_anhl.pdf.
Nadimyanova, T. (2006). Prosvitnytska diyalnist Zakarpatskykh budyteliv u XX stolitti [Educational activity of Transcarpathian awakens in the XIX century]. (Extended abstract of candidate’s thesis). Kyiv [in Ukrainian].
Nahachevska, Z. (2007). Pedahohichna dumka i prosvitnytstvo v zhinochomu rusi Zakhidnoyi Ukrayiny (druha polovyna XIX st. – 1939 r.) [Pedagogical Thought and Enlightenment in the Women’s Movement of Western Ukraine (second half of the 19th – 1939)]. Ivano-Frankivsk: Vydavets Tretiak I.Ya. [in Ukrainian].
Rudnytskyy, M. (1928). Presa i literatura [Press and Literature]. Svit – World, 15–16, 2–3 [in Ukrainian].
Savchuk, B., & Bilavych, H. (2019a). “Azbuchnye voyny” 30–50-kh hh. XX v. v Galitsii v sovremennom nauchnom diskurse [The “Alphabet Wars” of 1830–1850s in Galicia in Contemporary Scientific Discourse]. Rusin, 56, 58–76. doi: 10.17223/18572685/56/4 [in Russian].
Savchuk, B., & Bilavych, H. (2019b). Problema ispolzovaniya istoricheskikh nazvaniy Galitsii v mezhvoennyy period XX v. [On the use of historical names of Galicia in the interwar period of the 20th century]. Rusin, 57, 13–34. doi: 10.17223/18572685/57/2 [in Russian].
Sukhomlynska, O. (2003). Istoryko-pedahohichnyy protses: novi pidkhody do zahalnykh problem [Historical and pedagogical process: new approaches to general problems]. Kyiv: A.P.N. [in Ukrainian].
Sukhomlynska, O.V. (Ed.). (2005). Ukrayinska pedahohika v personaliyakh. Kn. 1: X–XIX stolittya [Ukrainian pedagogy in personalities. Book 1: X–XIX century]. Kyiv: Lybid [in Ukrainian].
Yatsyna, O. (2009). Pedahohy – chleny tovarystva “Prosvita” v osvitnomu protsesi Pidkarpatskoyi Rusi (1920–1939) [Teachers – members of the association “Prosvita” in the educational process of Subcarpathian Rus (1920–1939)]. Uzhhorod: Grazhda [in Ukrainian].
Zavhorodnya, T. (Ed.). (2008). Antolohiya pedahohichnoyi dumky Skhidnoyi Halychyny ta ukrayinskoho zarubizhzhya XX stolittya [Anthology of pedagogical thought in Eastern Galicia and Ukrainian foreign countries of the twentieth century]. Ivano-Frankivsk: Play [in Ukrainian].
##submission.downloads##
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Copyright (c) 2020 Human Studies. Series of Pedagogy
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe.
Opracowanie przepisów polityki wydawniczej casopisma publikowanego przez Drohobycki Państwowy Uniwersytet Pedagogiczny imienia Iwana Franki Human Studies. Series of Pedagogy, redakcja opierała się na zaleceniach Committee on Publication Ethics (COPE), doświadczeniach ukraińskich i zagranicznych towarzystw naukowych, organizacji i wydań publikacji naukowych oraz kierowała się Kodeksem Etycznym naukowca Ukrainy. Społeczeństwo ma być pewne uczciwości naukowcy i wiarygodności wyników ich badań. Niestety w wielu krajach doszło do poważnych naruszeń etyki, które podkopały autorytet nauki i zaufanie społeczeństwa do nauk ścisłych. Aby zapobiec takiemu rozwojowi wydarzeń na Ukrainie wszyscy naukowcy są świadomi znaczenia wysokiej etyczności zachowań i ich odpowiedzialności za kształtowanie opinii publicznej w nauce.
Etyczne obowiązki autorów
1. Głównym obowiązkiem autora jest dostarczenie dokładnego zapisu badania, a także obiektywna dyskusja na temat jego znaczenia. Autorzy powinni przedstawić swoje wyniki w sposób jasny i jednoznaczny, aby ich wnioski mogły zostać zweryfikowane przez innych uczonych, bez fałszowania danych oraz niewłaściwego ich wykorzystania.
2. Autorzy artykułów ponoszą pełną odpowiedzialność za treść artykułów i sam fakt ich publikacji.
3. Autor powinien cytować te publikacje, które miały decydujący wpływ na treść pracy, a także te, które mogą szybko zapoznać czytelnika z wcześniejszymi pracami ważnymi dla zrozumienia przedstawionych badań. Konieczne jest również określenie źródeł materiału o istotnym znaczeniu wykorzystywanych w tej pracy, jeśli te materiały nie zostały uzyskane przez samego autora.
4. Niedopuszczalne jest przedstawianie plagiatu jako dzieła oryginalnego lub publikowanie wcześniej ukazanego artykułu. W przypadku wykrycia tych faktów autorzy ponoszą odpowiedzialność za dostarczone materiały.
5. Współautorami artykułu powinni być wszyscy ci, którzy wnieśli znaczący wkład naukowy w prezentowaną pracę i dzielą odpowiedzialność za uzyskane wyniki. Autor, który reprezentuje manuskrypt do publikacji, jest odpowiedzialny za zapewnienie, że lista współautorów obejmuje tylko osoby spełniające kryterium autorstwa i przyjmuje odpowiedzialność za zgodę pozostałych autorów artykułu na jego publikację w czasopiśmie.
6. Autorzy muszą informować redaktora o wszelkich potencjalnych konfliktach interesów, na które może mieć wpływ publikacja wyników zawartych w niniejszym manuskrypcie.
7. Autorzy powinni wyraźnie wskazać źródła wszystkich cytowanych lub przesłanych informacji i należycie odnieść się do źródeł literackich wykorzystanych w pracy, zgodnie z wymogami państwowych standardów (APA style).
8. Redakcja ma prawo odmówić opublikowania artykułu w przypadku nieprzestrzegania wymogów redakcyjnych.
Umowa o publikowaniu oraz prawa autorskie
Niniejsza umowa o publikowaniu oraz prawa autorskie („Umowa”) reguluje procedurę składania manuskryptu pracy pod tytułem
_______________________________________________________
Strony Umowy:
________________________________________ (występuje samodzoelnie lub jest współautorem, nadal – «Аutor»)
i Drohobycki Państwowy Uniwersytet Pedagogiczny imienia Iwana Franki, wydawca i posiadacz praw autorskich na casopismo Human Studies. Series of Pedagogy, reprezentowany przez rektora prof. Nadiję Skotną (nadal – „Wydawca”).
1. LICENCJA NA KORZYSTANIE Z PRAW AUTORSKICH
a) Autor udziela Wydawcy bezpłatną ogólnoświatową niewyłączną licenczję na publikację, odtwarzanie, wyświetlanie, dystrybucję i używanie tego Artykułu w dowolnej formie i na dowolnym nośniku, w całości lub w części, oddzielnie lub jako część pracy zbiorowej, w tym niewyłączną licencję na publikowanie Artykułu w pewnej publikacji, kopiowanie i rozpowszechnianie poszczególnych przedruków Artykuły, odtwarzanie artykułu w całości w innych publikacjach oraz odtwarzanie i rozpowszechnianie danego artykułu lub jego adnotacji w komputerowych systemach wyszukiwania informacji. Autor zachowuje wszelkie prawa autorskie do Artykułu (lub części napisanej przez Autora) i wszystkie inne prawa, które nie zostały wymienione w niniejszej Umowie.
b) Autor udziela Wydawcy prawa do przeniesienia, w ramach sublicencji lub w inny sposób, licenсji udzielonych Wydawcy na podstawie niniejszej Umowy.
c) Powtarzana publikacja. Autor zobowiązuje się wymieniać Wydawcę jako pierwszego wydawcę artykułu, w przypadku, gdy artykuł został przedrukowany w jakiejkolwiek innej publikacji za zgodą Autora. Jeśli Wydawca upoważni jakąkolwiek inną stronę do ponownego opublikowania artykułu zgodnie z warunkami punktu „a” i punktu „b” niniejszej Umowy, Wydawca jest zobowiązany otrzymać gwarancję od innej strony na temat obecności informacji o Autorze jako o Autorze Artykułu.
2. EDYCJA ARTYKUŁU
Autor wyraża zgodę na dokonanie edycji Artykułu przez Wydawcę Artykułu zgodnie z wymogami Publikacji. W tym stopniu, w jakim zmiany wydawcy są utożsamiane z przedmiotami własności intelektualnej, Wydawca udziela wszelkich praw do takich zmian autora. Wydawca zgadza się opublikować Artykuł, pod warunkiem, że Artykuł w jego ostatecznej formie jest akceptowalny zarówno przez Autora, jak i przez Wydawcę.
3. GWARANCJE
a) Autor gwarantuje, że Artykuł nie umniejsza godności ludzkiej, nie narusza życia prywatnego i w żaden inny sposób nie narusza praw człowieka. Autor zgadza się chronić Wydawcę przed podobnymi pretensjami.
b) Autor gwarantuje, że on posiada wszystkie niezbędne uprawnienia do podpisania niniejszej Umowy i udzielenia licencji przewidzianych w niniejszej Umowie.
c) Autor gwarantuje, że Artykuł przekazany do Wydawcy nie został wcześniej opublikowany.
4. OKRES OBOWIĄZYWANIA UMOWY
a) Niniejsza Umowa pozostaje aktualna przez okres obowiązywania praw autorskich do Artykułu zgodnie z prawami autorskimi każdego kraju.
5. WYNAGRODZENIE
Autor zgadza się i przyjmuje do wiadomości, że Autor nie otrzyma od Wydawcy żadnych płatności za korzystanie z Artykułu lub licencji udzielonych na podstawie niniejszej Umowy, chyba że uzgodniono inaczej na piśmie w oddzielnym zamówieniu. Wydawca publikuje artykuł i zapewnia autorowi kolekcję z przeplotem wraz z artykułem w ustalonym formacie. Autor ma możliwość zamówienia dodatkowych kopii na własny koszt, dopóki publikacja zawierająca artykuł nie zostanie wydrukowana.
6. KOMPLETNA UMOWA
Niniejsza Umowa zastępuje wszystkie inne umowy, zawarte w formie usnej czy pisemnej pomiędzy Autorem a Wydawcą na temat treści owej Umowy. Niniejsza Umowa zawiera wszystkie gwarancje i wspólne postanowienia pomiędzy stronami dot. Artykułu, a także każda ze stron uznaje, że nie istnieją żadne inne twierdzenia, intencje, obiecanki lub umowy zawarte jedną ze stron, za wyjątkiem gwarancji i ustaleń, które są ustalone w niniejszej Umowie.
Autor(rzy):_________ Rektor: Nadija Skotna, Drohobycki Państwowy
Uniwersytet Pedagogiczny imienia Iwana Franki
Podpis:___________ Podpis:______________________
Data:_____________ Data:________________________
