TRAINING FEMALE DOMESTIC SERVANTS IN THE LIGHT OF «THE FRIEND OF SERVANTS» (IN PERIOD OF 1897 – 1918)

Authors

DOI:

https://doi.org/10.24919/2313-2094.4/36.98588

Keywords:

female domestic servants, schools, the press, Galicja, «The Friend Of Servants» 19 – 20th c.

Abstract

The monthly called «The Friend of Servants» issued in Krakow within the period of 1897 – 1918 was the sort of magazine which only until the year 1910 represented and supported the matters of female domestic servants. One of its publishers had been for many years the social and educational activist and teacher Adela Dziewicka, but its editor was Katarzyna Płatek. Until 1910 the periodical covered cultural, educational, social and didactic issues. They were also publishing religious and edifying talks, or even series of articles of patriotic and historical content. Quite varied were the columns of correspondence and advertising. Since 1911 the periodical altered in quality to become more religious and even preacher-like in character. Many articles were not signed, which is the reason why they can be assumed to come from the publishing staff. The periodical provided additionally the information on the ways of educating house-keeping servants in the specially formed schools which were available throughout both Galicja (Kraków, Lwów, Przemyśl) and Wielkopolska (Dobrojewo). In those schools the young servants were mainly instructed in reading, writing, calculating, religion, sometimes singing, and even history. In Przemyśl and Dobrojewo the girls were taught to perform all the household chores as assumed by house-keeping servants (ie. the cleaning, washing, ironing, sewing, cooking, taking care of farm animals, poultry and the like. The schools intended for domestic servants offered free education. The classes were mainly held on Sunday afternoons. Any abscence from school was excused by the employer. Their teachers did not receive any pay. In Dobrojewo the older girls were trained in apprenticeship by the younger ones, and they were trained in cooking by a qualified cook. It cannot be denied that they were also trained by the school founder herself countess Barbara Kwilecka, in whose mansion the school was situated. At the end of the school year dedicated and gifted students were mostly awarded with belles-lettres and religious books. In the Dobrojewo school, the apprentices got paid as when being apprenticed they were performing all the duties of the domestic servants. The unemployed servants were admitted support from the community of the Daughters of the Love of God in Krakow. In their convent on Sundays and other holidays they could learn reading, writing, calculating and needlework. Those abilities helped them to find a job. The educational centres for servants chiefly focussed on the intellectual development of their charges as much as on their practical knowledge and morality.

Author Biography

Izabela Krasińska, nstitute of Journalism and Information, Kielce (Poland).

Doctor, junior scientific assistant, Jan Kochanowski Institute of Journalism and Information, Kielce (Poland).

References

Bednarski S. Czencz Władysław / S. Bednarski // Polski Słownik Biograficzny. – T. 4. – Kraków : Nakładem Polskiej Akademii Umiejętności, 1938. – S. 329 – 330.

Bieś A.P. Z dziejów katolickiej prasy robotniczej w Galicji. «Pochodnia» – «Grzmot» – «Łączność» / A.P. Bieś // Jezuicka ars historica. Prace ofiarowane księdzu profesorowi Ludwikowi Grzebieniowi SJ. – Kraków : Wyd. WAM, 2001. – S. 75 – 94.

Błachut W. Jeszcze o dobrej służbie i służących / W. Błachut // Problemy. – 1953. – T. 9. – S. 205 – 206.

Co tam słychać w świecie? Lwów. W szkole sług // Przyjaciel Sług. – 1902. – № 7. – S. 110 – 111.

Dom Opieki dla Sług u Sióstr Boskiej Miłości w Krakowie // Przyjaciel Sług. – 1898. – № 2. – S. 7 – 9.

Dormus K. Problematyka wychowawczo-oświatowa w prasie kobiecej zaboru austriackiego w latach 1826 – 1918 / K. Dormus. – Warszawa : Wydawnictwa IHN PAN ; Wydawnictwo Retro-Art., 2006. – 453 s.

Dziewicka A. Ze Stowarzyszenia św. Zyty w Krakowie / A. Dziewicka // Przyjaciel Sług. – 1903. – № 4. – S. 51 – 53.

Encyklopedia Krakowa / A.H. Stachowski (red.). – Warszawa – Kraków : PWN, 2000. – XIV. – 1135 s.

Estreicherówna M. Dziewicka Adela z Jastrzębskich / M. Estreicherówna // Polski Słownik Biograficzny. – T. 6. – Kraków : Nakładem Polskiej Akademii Umiejętności, 1948. – S. 170.

Franke J. Polska prasa kobieca w latach 1820 – 1918. W kręgu ofiary i poświęcenia / F. Franke. – Warszawa : SBP, 1999. – 342 s.

Franke J. Problemy polityki literackiej warszawskich czasopism kobiecych w latach 1905 – 1918 / J. Franke // Kwartalnik Historii Prasy Polskiej. – 1988. – № 2. – S. 5 – 33.

Grzebień L. Sopuch Stanisław / L. Grzebień // Polski Słownik Biograficzny. – T. 40. – Warszawa – Kraków : PAN i PAU, 2000 – 2001. – S. 503 – 506.

Jakubek M. Prasa krakowska 1795 – 1918. Bibliografia / M. Jakubek. – Kraków : DWN, 2004. – XIX. – 387 s.

Jarowiecki J. Dzieje prasy polskiej we Lwowie do 1945 roku / J. Jarowiecki. – Kraków – Wrocław : Księgarnia Akademicka, 2008. – 502 s.

Jarowiecki J. Prasa w Krakowie. Tradycja i współczesność (część pierwsza : do roku 1918) / J. Jarowiecki // «Rocznik Historii Prasy Polskiej». – 2003. – № 1. – S. 11 – 52.

Jedna z przyjaciółek z lwowskiego Stowarzyszenia im. św. Zyty // Przyjaciel Sług. – 1905. – № 1. – S. 8 – 10.

Kaleta A. Stanowisko władz kościelnych wobec ruchu ludowego w Galicji na przykładzie społecznej i wydawniczej działalności księdza Stanisława Stojałowskiego / A. Kaleta // Toruńskie Studia Bibliologiczne. – 2013. – № 2. – S. 121 – 134.

Ks. Adam Wesoliński, dziennikarz. – http://katolicy1844.republika.pl/XIX% 20wiek/Wesolinski.htm (dostęp: 02.05.2016).

Opioła-Cegiełka M. Polskie poradniki gospodarstwa domowego z drugiej połowy XIX i początku XX wieku o służących. Między wzorcem a realiami / M. Opioła-Cegiełka // Kwartalnik Historii Kultury Materialnej. – 2014. – № 4. – S. 587 – 594.

Piech S. W cieniu kościołów i synagog. Życie religijne międzywojennego Krakowa 1918 – 1939 / S. Piech. – Kraków : Secesja, 1999. – 367 s.

Poniat R. Służba domowa w miastach na ziemiach polskich od połowy XVIII – do końca XIX wieku / R. Poniat. – Warszawa : Wydawnictwo DiG, 2014. – 328 s.

Poplatek J. Badeni Jan / J. Poplatek // Polski Słownik Biograficzny. – T. 1. – Kraków : Nakładem Polskiej Akademii Umiejętności, 1935. – S. 205.

Romaniuk Ł. Działalność wydawnicza, księgarska i introligatorska rodu Friedleinów w Krakowie oraz Warszawie w latach 1796 – 1956 / Ł. Romaniuk. – Kraków : Wydawnictwo Libron, 2014. – 174 s.

Sikorska-Kowalska M. W «nowoczesnej niewoli». Służba domowa na przełomie XIX i XX w. / M. Sikorska-Kowalska // Studia z Historii Społeczno-Gospodarczej XIX i XX wieku. – 2004. – T. 2. – S. 20 – 34.

Sprawozdanie ze stanu Stowarzyszenia św. Zyty za 1916 r. i 1917 r. w Krakowie // «Przyjaciel Sług». – 1918. – № 1 – 2. – S. 2 – 5.

Statut organizacyjny szkoły dla sług w Przemyślu // Przyjaciel Sług. – 1898. – № 8. – S. 12 – 16.

Statut Stowarzyszenia sług katolickich pod wezwaniem św. Zyty w Krakowie. – Kraków : Nakładem Stowarzyszenia sług katolickich, 1900. – 10 s.

Stawiak-Ososińska M. Służba żeńska w pierwszej połowie XIX wieku w Królestwie Polskim (zarys problematyki) / M. Stawiak-Ososińska // Almanach Historyczny. – 2007. – T. 9. – S. 87 – 103.

Stebart M. Ks. Jan Nepomucen Łukowski (1846 – 1904) / M. Stebart // Oratoriana. – 2008. – № 61. – S. 33 – 93.

Szkoła praktyczna dla służących w Dobrojewie. (W.Ks. Poznańskie) // Przyjaciel Sług. – 1901. – № 7. – S. 99 – 102.

Śliwa M. «Grzmot» i «Antysemita» – czasopisma antyżydowskie w Krakowie w latach 1896 – 1898 / M. Śliwa // Kwartalnik Historii Prasy Polskiej. – 1993. – № 2. – S. 41 – 52.

Śliwa M. «Zabytek despotyzmu» – cenzura w Galicji / M. Śliwa // Granice wolności słowa : materiały konferencji naukowej (Kielce, 4 – 5 maja 1995 r.) / G. Miernik (red.). – Kielce – Warszawa : Presspublica, 1999. – S. 37 – 45.

Terlecki R. Stanisław Sopuch SJ (1869 – 1941) w służbie Kościoła i Zakonu / R. Terlecki, S. Cieślak i B. Topij-Stempińska (red.) // Społeczeństwo, kultura, wychowanie w poglądach polskich jezuitów okresu II Rzeczypospolitej. – Kraków : Wydawnictwo WAM ; Akademia Ignatianum, 2012. – S. 73 – 87.

Wojciechowska M. Łukowski Jan Nepomucen / M. Wojciechowska // Polski Słownik Biograficzny. – T. 18. – Wrocław – Warszawa – Kraków : PAN, 1973. – S. 565 – 567.

Zaleska Z. Czasopisma kobiece w Polsce. Materiały do historii czasopism. Rok 1818 – 1937 / Z. Zaleska. – Warszawa : Wyższa Szkoła Dziennikarska, 1938. – 263 s.

Published

2017-04-11

Issue

Section

Статті