ПРОКСІ-ОПЕРАЦІЇ У КОНТЕКСТІ РОСІЙСЬКО-УКРАЇНСЬКОЇ ВІЙНИ
ПРИРОДА, ПРИНЦИПИ ТА ПОКАЗНИКИ ЕФЕКТИВНОСТІ
DOI:
https://doi.org/10.63978/3083-6476.2025.1.1.05Ключові слова:
проксі-операції, проксі-війна, гібридна війна, російсько-українська війна, стратегічна дестабілізація, асиметричні дії, інформаційно-психологічний вплив, держави-спонсори, недержавні актори, оцінка ефективності, оцінювання ефективності, національна та воєнна безпека державиАнотація
Актуальність дослідження обумовлена зростанням ролі проксі-операцій у сучасних конфліктах, зокрема в умовах триваючої російсько-української війни, що набуває ознак гібридної та асиметричної війни. Проксі-дії російської федерації проти України через недержавних або маріонеткових акторів створюють суттєві виклики для національної безпеки та міжнародної стабільності. Метою статті є системне осмислення природи проксі-операцій, формулювання принципів їх підготовки та реалізації, а також визначення показників оцінювання їх ефективності. У дослідженні застосовано методи аналізу та синтезу, порівняльно-історичний підхід, системний аналіз та метод ієрархій Сааті для ранжування показників оцінювання ефективності проксі-операцій. Серед основних результатів: уточнене визначення понять “проксі-операція” та “проксі-війна”, сформульовано базові принципи проведення проксі-операцій, запропоновано систему ключових показників оцінювання ефективності проксі-операцій та розраховано їх вагові коефіцієнти в загальний показник оцінювання ефективності проксі-операції. Матеріали статті будуть корисними фахівцям у сфері національної безпеки, стратегічних комунікацій, військової справи, аналітикам, спеціалістам міжнародних відносин та науковцям з галузі політичних та військових наук.
Посилання
Ignatius D. The secret planning that kept the White House one step ahead of Russia. URL: www.washingtonpost.com. The Washington Post. Archive original of May 27, 2022.
Soldiers, Separatists, Sanctions: A Timeline of The Russia-Ukraine Crisis. February 24, 2022. Archive original of February 25, 2022.
Fears Moscow plans to encircle and threaten Kyiv – as it happened. The Guardian (British). February 25, 2022.
Bocharnikov V.P., Sveshnikov. S.V. Views on the nature of modern military conflicts. Science and Defense. 2017. No. 1. pp. 3–8.
Tafotie JR, Idahosa SO Conflicts in Africa and major powers: proxy wars, zones of influence or provocative instability. Herald of RUDN. Series: International relations. 2016. Vol. 16. No. 3. Р. 451-460.
Mumford A. Proxy Warfare (War and Conflict in the Modern World). Cambridge: Polity Press, 2013. Р. 22, 46-48.
Liang Qiao, Wang Xiangsui. “Unrestricted Warfare”: Assumptions on War and Tactics in the Age of Globalization. Beijing, 1999, p. 6, 12.
Semenenko O., Vodchyts O., Tolok P., Mytchenko S., Getman A., Tarasov O. Main theoretical and practical aspects of conducting proxy wars and hybrid wars in the modern global geopolitical and security environment: history, theory, practice, forms and methods, experience for Ukraine. Social Development and Security. 2023. No. 13 (3). Р. 1-23. URL: https://doi.org/10.33445/sds.2023.13.3.1
Mikryukov V.Yu. Proxy war. Scientific Research Center for National Security Problems, 2015. URL: http://nic-pnb.ru/analytics/proksi-vojna/.
Hongwei Li. Seven Balls Can’t Fall: The World Order Reconstruction Under the Geopolitics’ Perspective. International and Public Affairs. 2018. Vol. 2. № 4. P. 83-84.
Czernin F. Versailles, 1919. The Forces, Events and Personalities that Shaped the Treaty. Putnam, 1964.
Dormandy X. Afghanistan's Proxy War. The Boston Globe, 2007, 16 Feb. URL: https://www.belfercenter.org/publication/afghanistans-proxy-war.
Ratkin L.S. Resilience of the energy industry and “resilience” of the economy: how do they stand up to proxy wars? Investments in Russia. 2018. № 12 (287). Р. 43-46.
Knyazeva M. What is hybrid warfare? IA REGNUM, 2018. URL: https://regnum.ru/news/2421809.html.
Lucas E. The New Cold War: How the Kremlin Menaces Both Russia and the West. L., 2009.
Semenenko O., Ostapet O., Romanchenko O., Onofriychuk P., Moskalenko I., Dobrovolska L. Modern features of formation and development of the resource management system in the Armed Forces of Ukraine. Journal of Scientific Papers “Social Development and Security”. 2021. № 11 (2). Р. 125-140. DOI: 10.33445/sds.2021.11.2.13.
Gorbulin V. Hybrid war as a key tool of Russia’s geostrategy of revenge. URL: www.niss.gov.ua/public/File/2015_book/012315_Gorbulyn.pdf.
