Науковий консалтинг в управлінні даними досліджень у діяльності бібліотеки закладу вищої освіти

Автор(и)

DOI:

https://doi.org/10.32461/2409-9805.2.2026.362103

Ключові слова:

науковий консалтинг, бібліотечне консультування, управління даними досліджень, наукометричний супровід, відкрита наука, відкритий доступ, бібліотека закладу вищої освіти, публікаційна діяльність, інформаційно-аналітична підтримка

Анотація

Мета статті – охарактеризувати типові аспекти змісту поняття «науковий консалтинг» та визначити можливості його термінологічного застосування в бібліотечній практиці з управління даними досліджень. Методи дослідження. Використано загальнонаукові методи пізнання (аналіз, синтез, абстрагування), а також спеціальні методи: семантичний і порівняльний аналіз – для зіставлення сутності термінів; термінологічний і контент-аналіз – для опрацювання наукових текстів і документів; гіпотетичний метод – для обґрунтування доцільності застосування терміна «науковий консалтинг» щодо опису діяльності фахівців бібліотек ЗВО у сфері наукометрії та підтримки публікаційної діяльності представників академічної спільноти. Наукова новизна полягає у тому, що концептуалізовано поняття «науковий консалтинг» у контексті бібліотечної діяльності закладу вищої освіти. Запропоновано дефініцію поняття «науковий консалтинг у бібліотеках закладів вищої освіти» як діяльності з надання експертних консультацій академічній спільноті у сфері публікаційної активності, управління дослідницькими даними та реалізації принципів відкритої науки; визначено напрями практичної реалізації наукового консалтингу в бібліотечному середовищі (інформаційно-аналітичний, наукометричний, освітньо-консультаційний). Висновки. У контексті розвитку концепції відкритої науки та поширення практик відкритого доступу зростає роль бібліотек закладів вищої освіти як суб’єктів наукових комунікацій і партнерів академічної спільноти у забезпеченні наукометричного супроводу та управління даними досліджень. Поняття «науковий консалтинг», що традиційно застосовується у сфері підприємницької діяльності, доцільно екстраполювати на бібліотечну практику, оскільки діяльність фахівців бібліотек ЗВО з консультування дослідників, підтримки їх публікаційної активності, створення наукових профілів, забезпечення управління дослідницькими даними відповідає його сутнісним характеристикам. Науковий консалтинг у бібліотеках ЗВО є складником науково-методичної діяльності, що інтегрує інформаційно-аналітичну, навчально-консультаційну та комунікаційну функції бібліотеки, підвищує її статус як інституції підтримки наукових досліджень. Компетентності у сфері наукового консалтингу мають стати важливою частиною професійної підготовки бібліотечних фахівців, оскільки забезпечують їхню мобільність у сучасному інформаційному середовищі та сприяють трансформації бібліотеки у відкритий інноваційний простір наукової співпраці.

Посилання

Didenko, L. V. (2024). "White Protocol" of scientific consulting: limited opportunities. Scientific consulting and integrity: how to avoid traps?: a collection of essays of the author's course program. Liha-Pres, 23–26 [in Ukrainian].

Didenko, Yu. V., & Radchenko, A. I. (2017). Publication activity as a way of scientific communication and ratings race. Visnyk of the National Academy of Sciences of Ukraine, 9, 82–98. DOI: https://doi.org/10.15407/visn2017.09.082 [in Ukrainian].

Zahumenna, V. V., Kuzmenko, O. I., & Deich, D. M. (2020). Scientific and methodological activities as important components of modern library development. Library science. Record Studies. Informology, 2, 20–27. DOI: https://doi.org/10.32461/2409-9805.2.2020.221156 [in Ukrainian].

Kasian, V., & Kushnarov, V. (2023). Libraries of higher education institutions in the prevalence of open science practices. Ukrainian Journal on Library and Information Science, 12, 27–38. DOI: https://doi.org/10.31866/2616-7654.12.2023.293568 [in Ukrainian].

Kostenko, L., & Symonenko, T. (2021). Applied naucometry: international experience, ukrainian realities. Academic Papers of The Vernadsky National Library of Ukraine, 62, 274–285. DOI: https://doi.org/10.15407/np.62.274 [in Ukrainian].

Kulish, Yu. O. (2024). Library of a higher education institution in the system of scientometric support of scientific research activity : dissertation ... candidate of sciences in social communications. Kyiv National University of Culture and Arts [in Ukrainian].

Lysheniuk, V. K. (2022). Consulting activity: definition and its correspondence with the other terms. Actual problems of native jurisprudence, 2, 43–48. DOI: https://doi.org/10.32782/392276 [in Ukrainian].

Mryhlod, O. I., & Nazarovets, S. A. (2019). Scientometrics and management of scientific activities: once again about the global and Ukrainian. Visnyk of the National Academy of Sciences of Ukraine, 9, 81–94. DOI: https://doi.org/10.15407/visn2019.09.081 [in Ukrainian].

Artiukhov, A., Vikhliaiev, M., & Volk, Yu. (Comps.). (2024). Scientific consulting and integrity: how to avoid traps? : a collection of essays of the author's course program. Liha-Pres [in Ukrainian].

Kuznetsova, O. (Comp.). (2015). Modern forms of work in libraries. Central Library of Solomiansky District. Retrieved from: https://www.slideshare.net/slideshow/ss-45470307/45470307 [in Ukrainian].

Research data management. Bibliosynergy: support for scientific research. (n.d.). Retrieved from: https://bibliosynergy.ula.org.ua/index.php/proekt5 [in Ukrainian].

The author's course "Scientific Consulting and Integrity: How to Avoid Traps?" has been successfully launched. (2024). Center for Ukrainian and European Scientific Cooperation. Retrieved from: https://cuesc.org.ua/uspishno-rozpochato-avtorskij-kurs-naukovij-konsalting-ta-dobrochesnist-yak-obijti-pastki/ [in Ukrainian].

Tsurhan, A. (2019). A modern view of scientific consulting. Science and metrics. Retrieved from: https://nim.media/articles/suchasny-poglyad-na-naukovy-konsalting [in Ukrainian].

Does scientific consulting have a future in Ukraine? (n.d.). Osvita.ua. Retrieved from: https://osvita.ua/vnz/87510/ [in Ukrainian].

Chukanova, S. (2021). The Notion of "Research Data": Types and Kinds of Research Data in the Context of Data Management Practice. Ukrainian Journal on Library and Information Science, 8, 128–138. DOI: https://doi.org/10.31866/2616-7654.8.2021.247590 [in Ukrainian].

Chukanova, S. (2021). The role of a library in teaching research data management in the context of scholarly communications transformation. Library. Science. Communication. From resources management – to knowledge management: Collection of article (pp. 143–147). Vernadsky National Library of Ukraine. Retrieved from: http://irbis-nbuv.gov.ua/everlib/item/er-0004116 [in Ukrainian].

Chukanova, S. (2020). Research data management as a challenge for information and library education. Information, communication and knowledge management in a globalized world: Proceedings of the Third International Scientific Conference. (pp. 206–207). Lira-K. Retrieved from: https://ekmair.

ukma.edu.ua/server/api/core/bitstreams/fec978ea-653b-4b6a-bab8-14facd908437/content [in Ukrainian].

Kellam, L., & Thompson K. (Eds.). (2016). Databrarianship: The Academic Data Librarian in Theory and Practice. American Library Association [in English].

Demchenko, Y., Belloum, A., & Wiktorski, T. (2016). Data Science Competence Framework (CF-DS): Approach and Working Version. Zenodo. DOI: https://doi.org/10.5281/zenodo.159438 [in English].

FAQ: why is it worth cooperating with the company "Scientific Publications"? (2023). Scientific Publications. Retrieved from: https://spubl.com.ua/uk/blog/faq-chomu-varto-spivpratsyuvaty-z-kompaniyeyu-naukovi-publikatsiyi [in Ukrainian].

Mokryakov, A. (2024). Consulting as a prospective field of activity in Ukraine. Bulletin of Lviv Polytechnic National University. Series: Legal Sciences, 11(1), 214–219. DOI: https://doi.org/10.23939/law2024.41.214 [in English].

Scientific Consulting. (n.d.). The University of North Carolina at Chapel Hill. https://tibbs.unc.edu/scientific-consulting/ [in English].

Swan, A., & Brown, Sh. (2008). The skills, role and career structure of data scientists and curators: An assessment of current practice and future needs.. Retrieved from: https://www.academia.edu/27089533/The_skills_role_and_career_structure_of_data_scientists_and_curators_An_assessment_of_current_practice_and_future_needs [in English].

##submission.downloads##

Опубліковано

2026-05-25

Номер

Розділ

Статті