Визначення впливу їстівного желатинового, агар-агарового та хітозанового покриття на збереженість плодів огірка

Автор(и)

  • Людмила Михайлівна Пузік Державний біотехнологічний університет, Україна https://orcid.org/0000-0002-5465-2771
  • Вероніка Анатоліївна Бондаренко Державний біотехнологічний університет, Україна https://orcid.org/0000-0002-0883-7193
  • Володимир Кузьмич Пузік Державний біотехнологічний університет, Україна https://orcid.org/0000-0001-5028-9461
  • Оксана Володимирівна Cергієнко Інститут овочівництва і баштанництва НААН, Україна https://orcid.org/0000-0002-2754-306X
  • Людмила Анатоліївна Терьохіна Інститут овочівництва і баштанництва НААН, Україна https://orcid.org/0000-0002-7808-8909
  • Максим Вікторович Гурін Інститут овочівництва і баштанництва НААН, Україна https://orcid.org/0009-0001-8270-4014
  • Олексій Валерійович Солдатенко Інститут овочівництва і баштанництва НААН, Україна https://orcid.org/0009-0008-9981-2856
  • Володимир Іванович Войцехівський Національний університет біоресурсів і природокористування України, Україна https://orcid.org/0000-0003-3568-0985
  • Оксана Іванівна Мулярчук Заклад вищої освіти «Подільський державний університет», Україна https://orcid.org/0000-0003-2072-8536
  • Микола Йосипович Орловський Львівський національний університет ветеринарної медицини та біотехнологій ім. С. З. Гжицького, Україна https://orcid.org/0000-0001-7860-4902

DOI:

https://doi.org/10.15587/1729-4061.2026.352396

Ключові слова:

огірок, дражовані плоди, природні втрати, пружність плодів, желатин, агар-агар, хітозан, їстівні композиції

Анотація

Об’єктом дослідження є технологія попередньої обробки плодів огірка з використанням їстівних покриттів на основі желатину, агар-агару різної концентрації і хітозану з додаванням ефірної олії часнику. Дослідження спрямоване на розв’язання проблеми у визначенні більш безпечних та ефективних технологій післязбиральної обробки плодів огірка, що дозволить зменшити втрати продукції під час зберігання та подовжити тривалість її споживання.

Матеріалами дослідження були плоди огірка, желатин, агар-агар, хітозан та ефірна олія часника. Співвідношення желатину, агар-агару та хітозану у матриці покриття желатин : агар-агар: 100%:0; 0:100; 75%:25%; 50%:50%; 25%:75% та хітозан 1%.

Оцінено вплив цього покриття на вологоутримувальну здатність, фізико-хімічні, структурно-механічні, мікробіологічні показники плодів огірка.

Встановлено, що обробка їстівними композиціями суттєво (НІР05 = 0,79) зменшує природні втрати маси плодів огірка під час зберігання за температури 15±1°C від 3,1 до 3,6%. Втрати маси у необроблених плодів становлять 4,7%. Покриття на основі агар-агару забезпечило найменшу втрату маси плодів огірка – 3,1%.

Показано, що добові втрати плодів огірка коливалися від 0,63 до 0,75% за обробки їстівними композиціями. Необроблені плоди втрачали щодоби до 1,37% маси. Додавання до покриття 2% ефірної олії часнику пригнічувало розвиток мікроорганізмів у 1,5–1,7 рази.

Досліджено, що після 6 діб зберігання дражовані плоди мають пружність на 11,2% вищу, ніж контрольні, а в кінці зберігання – на 18,5%. Ефективність їстівного покриття підтверджує коефіцієнт кореляції r = 0,9317–0,9881

Біографії авторів

Людмила Михайлівна Пузік, Державний біотехнологічний університет

Доктор сільськогосподарських наук, професор

Кафедра плодоовочівництва і зберігання продукції рослинництва

Вероніка Анатоліївна Бондаренко, Державний біотехнологічний університет

Кандидат сільськогосподарських наук, доцент

Кафедра плодоовочівництва і зберігання продукції рослинництва

Володимир Кузьмич Пузік, Державний біотехнологічний університет

Доктор сільськогосподарських наук, професор

Кафедра екології та біотехнологій в рослинництві

Оксана Володимирівна Cергієнко, Інститут овочівництва і баштанництва НААН

Доктор сільськогосподарських наук, cтарший науковий співробітник, заступник директора з наукової роботи

Людмила Анатоліївна Терьохіна, Інститут овочівництва і баштанництва НААН

Кандидат сільськогосподарських наук, старший науковий спiвробітник

Лабораторія інноваційно-інвестиційного розвитку овочевого ринку та інтелектуальної власності

Максим Вікторович Гурін, Інститут овочівництва і баштанництва НААН

Кандидат сільськогосподарських наук, старший науковий співробітник

Лабораторія насіннєзнавства і насінництва овочевих і баштанних культур

Олексій Валерійович Солдатенко, Інститут овочівництва і баштанництва НААН

Кандидат сільськогосподарських наук, завідувач лабораторії

Лабораторія насіннєзнавства і насінництва овочевих і баштанних культур

Володимир Іванович Войцехівський, Національний університет біоресурсів і природокористування України

Кандидат сільськогосподарських наук, доцент

Кафедра технології зберігання, переробки та стандартизації продукції рослинництва ім. проф. Б. В. Лесика

Оксана Іванівна Мулярчук, Заклад вищої освіти «Подільський державний університет»

Кандидат сільськогосподарських наук, доцент, завідувачка кафедри

Кафедра садівництва і виноградарства

Микола Йосипович Орловський, Львівський національний університет ветеринарної медицини та біотехнологій ім. С. З. Гжицького

Кандидат сільськогосподарських наук, старший викладач

Кафедра садівництва та овочівництва ім. Івана Гулька

Посилання

  1. Min, K., Sim, Y., Lee, E. J. (2025). Impaired primary metabolism and elevated osmotic stress are involved in chilling injury of cucumber (Cucumis sativus L.) fruit peel. Postharvest Biology and Technology, 229, 113678. https://doi.org/10.1016/j.postharvbio.2025.113678
  2. Melnyk, O. H. (2021). Effective management of household waste in the context of the introduction of a circular economy in ukraine, taking into account the experience of the European Union. Juridical Scientific and Electronic Journal, 8, 181–185. https://doi.org/10.32782/2524-0374/2021-8/40
  3. Pranoto, Y., Rakshit, S. K., Salokhe, V. M. (2005). Enhancing antimicrobial activity of chitosan films by incorporating garlic oil, potassium sorbate and nisin. LWT - Food Science and Technology, 38 (8), 859–865. https://doi.org/10.1016/j.lwt.2004.09.014
  4. Ilyas, R., Aisyah, H., Nordin, A., Ngadi, N., Zuhri, M., Asyraf, M. et al. (2022). Natural-Fiber-Reinforced Chitosan, Chitosan Blends and Their Nanocomposites for Various Advanced Applications. Polymers, 14 (5), 874. https://doi.org/10.3390/polym14050874
  5. Di Millo, B., Martínez-Blay, V., Pérez-Gago, M., Argente-Sanchis, M., Grimal, A., Baraldi, E., Palou, L. (2021). Antifungal Hydroxypropyl Methylcellulose (HPMC)-Lipid Composite Edible Coatings and Modified Atmosphere Packaging (MAP) to Reduce Postharvest Decay and Improve Storability of ‘Mollar De Elche’ Pomegranates. Coatings, 11 (3), 308. https://doi.org/10.3390/coatings11030308
  6. Al-Hilifi, S. A., Al-Ali, R. M., Al-Ibresam, O. T., Kumar, N., Paidari, S., Trajkovska Petkoska, A., Agarwal, V. (2022). Physicochemical, Morphological, and Functional Characterization of Edible Anthocyanin-Enriched Aloevera Coatings on Fresh Figs (Ficus carica L.). Gels, 8 (10), 645. https://doi.org/10.3390/gels8100645
  7. Cheng, Y.-J., Wu, Y.-J., Lee, F.-W., Ou, L.-Y., Chen, C.-N., Chu, Y.-Y., Kuan, Y.-C. (2022). Impact of Storage Condition on Chemical Composition and Antifungal Activity of Pomelo Extract against Colletotrichum gloeosporioides and Anthracnose in Post-harvest Mango. Plants, 11 (15), 2064. https://doi.org/10.3390/plants11152064
  8. Pusik, L., Pusik, V., Bondarenko, V., Mulienok, Y., Shubenko, L., Muliarchuk, O. et al. (2025). Determination of the effect of chitosan treatment before storage on the storage of mulberry fruits. Eastern-European Journal of Enterprise Technologies, 1 (11 (133)), 28–37. https://doi.org/10.15587/1729-4061.2025.323334
  9. Prylipko, T. M., Koval, T. V., Kostash, V. B. (2021). Slovnyk-dovidnyk z tekhnolohiyi kharchovykh produktiv iz syrovyny tvarynnoho pokhodzhennia. Kamianets-Podilskyi: Vita Druk, 380. Available at: http://188.190.43.194:7980/jspui/bitstream/123456789/8972/1/slovnyk.pdf
  10. Ningrum, A., Widyastuti Perdani, A., Supriyadi, Siti Halimatul Munawaroh, H., Aisyah, S., Susanto, E. (2021). Characterization of Tuna Skin Gelatin Edible Films with Various Plasticizers‐Essential Oils and Their Effect on Beef Appearance. Journal of Food Processing and Preservation, 45 (9). https://doi.org/10.1111/jfpp.15701
  11. Haryati, D., Ningrum, A., Witasari, L. D. (2024). Characterization of yellowfin tuna (Thunnus albacares) skin gelatin extracted by bromelain hydrolysis and ultrasound pre‐treatment. Journal of Food Science, 90 (1). https://doi.org/10.1111/1750-3841.17610
  12. Ningrum, A., Hapsari, M. W., Nisa, A. A., Munawaroh, H. S. H. (2020). Edible film characteristic from yellowfin skin tuna (Thunnus albacares) gelatin enriched with cinnamon (Cinnamomum zeylanicum) and roselle (Hibiscus sabdariffa). Food Research, 4 (5), 1646–1652. https://doi.org/10.26656/fr.2017.4(5).097
  13. Yeddes, W., Djebali, K., Aidi Wannes, W., Horchani-Naifer, K., Hammami, M., Younes, I., Saidani Tounsi, M. (2020). Gelatin-chitosan-pectin films incorporated with rosemary essential oil: Optimized formulation using mixture design and response surface methodology. International Journal of Biological Macromolecules, 154, 92–103. https://doi.org/10.1016/j.ijbiomac.2020.03.092
  14. Heristika, W., Ningrum, A., Supriyadi, S., Munawaroh, H. S. H., Show, P. L. (2023). Development of Composite Edible Coating from Gelatin-Pectin Incorporated Garlic Essential Oil on Physicochemical Characteristics of Red Chili (Capsicum annnum L.). Gels, 9 (1), 49. https://doi.org/10.3390/gels9010049
  15. Handayasari, F., Suyatma, N. E., Nurjanah, S. (2019). Physiochemical and antibacterial analysis of gelatin–chitosan edible film with the addition of nitrite and garlic essential oil by response surface methodology. Journal of Food Processing and Preservation, 43 (12). https://doi.org/10.1111/jfpp.14265
  16. Barreto, T. A., Andrade, S. C. A., Maciel, J. F., Arcanjo, N. M. O., Madruga, M. S., Meireles, B. et al. (2016). A Chitosan Coating Containing Essential Oil from Origanum vulgare L. to Control Postharvest Mold Infections and Keep the Quality of Cherry Tomato Fruit. Frontiers in Microbiology, 7. https://doi.org/10.3389/fmicb.2016.01724
  17. Bill, M., Sivakumar, D., Korsten, L., Thompson, A. K. (2014). The efficacy of combined application of edible coatings and thyme oil in inducing resistance components in avocado (Persea americana Mill.) against anthracnose during post-harvest storage. Crop Protection, 64, 159–167. https://doi.org/10.1016/j.cropro.2014.06.015
  18. Cherevko, O. I., Dubinina, A. A., Letuta, T. M., Lenert, S. O., Frolova, T. V., Shcherbakova, T. V. et al. (2019). Pat. No. UA 122759. Plivkove pokryttia dlia obrobky plodiv baklazhana pered zberihanniam. No. a201912141; declareted: 23.12.2019; published: 28.12.2020. Available at: https://sis.nipo.gov.ua/media/INVENTIONS/2019/a201912141/published_description.pdf
  19. Kehila, S., Alkalai-Tuvia, S., Chalupowicz, D., Poverenov, E., Fallik, E. (2021). Can Edible Coatings Maintain Sweet Pepper Quality after Prolonged Storage at Sub-Optimal Temperatures? Horticulturae, 7 (10), 387. https://doi.org/10.3390/horticulturae7100387
  20. Wang, R., Zhai, X., Hartel, R. W., Chang, Y., Pang, W., Han, W. et al. (2024). Effects of saccharide type and extended heating on the Maillard reaction and physicochemical properties of high-solid gelatin gels. Food Chemistry, 459, 140249. https://doi.org/10.1016/j.foodchem.2024.140249
  21. Urías-Orona, V., Muy-Rangel, D., Osuna-Enciso, T., Sañudo-Barajas, A., Báez-Sañudo, M., Valdez-Torres, B. et al. (2012). Estado Hídrico Y Cambios Anatómicos En La Calabacita (Cucurbita pepo L.) ALMACENADA. Revista Fitotecnia Mexicana, 35 (3), 221. https://doi.org/10.35196/rfm.2012.3.221
  22. Siddiqui, M. W., Homa, F., Lata, D., Ahmad, M. S., Surabhi. (2020). Exogenous Nitric Oxide Delays Ripening and Maintains Postharvest Quality of Pointed Gourd During Storage. Journal of Plant Growth Regulation, 40 (6), 2371–2378. https://doi.org/10.1007/s00344-020-10270-6
  23. Shiekh, K. A., Ngiwngam, K., Tongdeesoontorn, W. (2021). Polysaccharide-Based Active Coatings Incorporated with Bioactive Compounds for Reducing Postharvest Losses of Fresh Fruits. Coatings, 12 (1), 8. https://doi.org/10.3390/coatings12010008
  24. Tongnuanchan, P., Benjakul, S., Prodpran, T., Pisuchpen, S., Osako, K. (2016). Mechanical, thermal and heat sealing properties of fish skin gelatin film containing palm oil and basil essential oil with different surfactants. Food Hydrocolloids, 56, 93–107. https://doi.org/10.1016/j.foodhyd.2015.12.005
  25. Mikhailik, V. A., Dmitrenko, N. V., Snezhkin, Yu. F. (2014). Change in the Specific Heat Capacity of Parenchymal Tissues of Apples due to Dehydration. Journal of Engineering Physics and Thermophysics, 87 (1), 48–53. https://doi.org/10.1007/s10891-014-0983-7
  26. Ghosh, M., Singh, A. K. (2022). Potential of engineered nanostructured biopolymer based coatings for perishable fruits with Coronavirus safety perspectives. Progress in Organic Coatings, 163, 106632. https://doi.org/10.1016/j.porgcoat.2021.106632
  27. Pusik, L., Pusik, V., Vlasovets, V., Gaevaya, L., Rozhkov, A., Lyubymova, N. et al. (2019). Studying the loss of mass by cauliflower depending on agrobiological factors, varietal features, and package technique. Eastern-European Journal of Enterprise Technologies, 2 (11 (98)), 22–31. https://doi.org/10.15587/1729-4061.2019.162072
  28. Belinska, Ye. V. (2012). Tryvale zberihannia koreneplodiv redysky: naukove obgruntuvannia, praktychne zastosuvannia. Poltava: RVV PUET, 112.
Визначення впливу їстівного желатинового, агар-агарового та хітозанового покриття на збереженість плодів огірка

##submission.downloads##

Опубліковано

2026-02-27

Як цитувати

Пузік, Л. М., Бондаренко, В. А., Пузік, В. К., Cергієнко О. В., Терьохіна, Л. А., Гурін, М. В., Солдатенко, О. В., Войцехівський, В. І., Мулярчук, О. І., & Орловський, М. Й. (2026). Визначення впливу їстівного желатинового, агар-агарового та хітозанового покриття на збереженість плодів огірка. Eastern-European Journal of Enterprise Technologies, 1(11 (139), 46–55. https://doi.org/10.15587/1729-4061.2026.352396

Номер

Розділ

Технології та обладнання харчових виробництв