Аксіологічний потенціал хореографічного мистецтва в утвердженні національно-культурної ідентичності

Автор(и)

DOI:

https://doi.org/10.32461/2226-3209.2.2026.362260

Ключові слова:

національна ідентичність, хореографія, цінність, аксіологія, національна культура, культурна спадщина

Анотація

Мета статті – розкрити аксіологічний потенціал хореографічного мистецтва в утвердженні національно-культурної ідентичності. Методологія дослідження базується на міждисциплінарному підході, який дозволяє звертатись наукового аналізу з точки зору філософської, культурологічної наук, мистецтвознавства та соціології культури. У статті було застосовано загально-наукові (аналіз, порівняння та узагальнення) та спеціальні метод герменевтики для розкриття символізму та семантичних образів у хореографії та метод контент-аналізу у висвітленні основних груп цінностей та їх інтерпретації хореографічному мистецтві від його класичного виміру до народного. Наукова новизна. Наукова новизна полягає у розкритті аксіологічного потенціалу хореографічного мистецтва в утвердженні національно-культурної ідентичності на прикладі України та світових хореографічних практик. Висновки. Таким чином, хореографічне мистецтво, завдяки симбіозу своєї універсальної природи, візуалістиці та пластиці, виступає ефективним медіумом у транслюванні художніх образів, смислів, сенсів та цінностей. Останні представлені декількома групами, які висвітлюють різні вектори їх впливу на габітус суспільства та національну ідентичність, а саме: соцієтальні, етичні, гносеологічні та культурні. Перші фокусуються на наративах солідарності, боротьби, єдності, свободи (національні танці «Гопак» та «Агир ава ве Кайтарма») та рефлексії травматичного досвіду («Трамвай бажань», «Елегія воєнного часу»); другі на моральному виборі людини – совість, справедливість, любов (танго, «Дощ», «LISOVA», «Тіні забутих предків»); гносеологічні акцентують на екзистенції людського буття та пошуків сенсу життя («Безмежний океан», «Пізнай себе»); культурні репрезентують хореографічне мистецтво як елемент світової культурної спадщини та його автентику та унікальність як національної культури. Отже, аксіологічна синтетичність хореографічного мистецтва підкреслює його вплив на презентацію національно-культурної ідентичності у соціокультурних процесах на локальному та глобальному рівнях.

Посилання

Anderson, B. (2001). Imagined Communities: Reflections on the Origin and Spread of Nationalism. Kyiv: KRYTYKA [in Ukrainian].

Afonina, O. S. (2025). Musical and Theatrical Performances in Paradoxes and Reflections: Monograph. Sumy: FOP Tsioma S. P. [in Ukrainian].

Vovkun, V. V. (2022). Modern director’s reflections on the productions of Dmytro Bortnianskyi’s Sokil and Alkid at the Lviv National Opera. Herald of National Academy of Culture and Arts Management, 1, 207–212. https://doi.org/10.32461/2226-3209.1.2022.257732 [in Ukrainian].

Holovan, K. (2025). Dance as a form of intangible cultural heritage: challenges of preservation in the 21st century. Pedagogical Academy: Scientific Notes, 21. https://doi.org/10.5281/zenodo.16922067 [in Ukrainian].

Drach, V. V. (2025). Ukrainian choreographic art as an instrument of cultural diplomacy: traditions and modern practices. Herald of National Academy of Culture and Arts Management, 2, 152–157. https://doi.org/10.32461/2226-3209.2.2025.338921 [in Ukrainian].

Elegy of Wartime: Ballet. (2024). National Opera of Ukraine. Retrieved from: https://opera.com.ua/performance/elegiya-voyennogo-chasu [in Ukrainian].

Ingarden, R. (2005). Artistic values and aesthetic values. Philosophical Thought, 6, 65–87 [in Ukrainian].

Convention for the Protection of Cultural Property in the Event of Armed Conflict. (1954). Retrieved from: https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/995_157#Text [in Ukrainian].

National List of Elements of the Intangible Cultural Heritage of Ukraine. Retrieved from: https://mincult.gov.ua/kulturna-spadshchyna/natsionalnyy-perelik-elementiv-nematerialnoi-kulturnoi-spadshchyny-ukrainy/ [in Ukrainian].

Pidlypska, A. (2023). Dance as a symbol of resistance. Retrieved from: https://www.uadim.in.ua/post/tanets-yak-symvol-oporu [in Ukrainian].

Know Yourself: Ballet. (2022). Lviv National Opera. Retrieved from: https://opera.lviv.ua/shows/piznaj-sebe/ [in Ukrainian].

Reva, T. S. (2025). Axiological dimension of Ukrainian ballets of 2022–2025. In Specifics of the Choreographer’s Work in the Contemporary Sociocultural Space: Proceedings of the 10th International Scientific and Practical Conference (Kyiv, June 05–06, 2025) (pp. 11–13). Kyiv: NAKKKiM [in Ukrainian].

Soychyne Krylo: Ballet. (2023). Kyiv Opera. Retrieved from: https://kyivoperatheatre.com.ua/show/sojchyne-krylo/ [in Ukrainian].

Chepalov, O. I. (2018). Choreology as a science: culturological and art studies aspects. Dance Studies, 1, 16–27. https://doi.org/10.31866/2616-7646.1.2018.140392 [in Ukrainian].

Shchur, N. O. (2025). Art as an instrument of international cultural communication and humanitarian diplomacy. Herald of National Academy of Culture and Arts Management, 4, 74–80. https://doi.org/10.32461/2226-3209.4.2025.351837 [in Ukrainian].

Bakhramova, G. (2020). More than art: ballet’s evolution captures the deep philosophy of life. A review of San Francisco Ballet’s Dance Innovations. Retrieved from: https://woodsidepawprint.com/lifestyle/2020/04/21/more-than-art-ballets-evolution-captures-the-deep-philosophy-of-life/ [in English].

Korysko, N. (2024). Choreographic productions of Miroslav Vantukh from the 1950s to the 1970s: traditions and innovations. National Academy of Managerial Staff of Culture and Arts Herald: Science Journal, 4, 277–282. https://doi.org/10.32461/2226-3209.4.2024.322893 [in English].

Kyiv Modern Ballet: Official site. Retrieved from: https://kyivmodernballet.com/photo/bolero/ [in English].

Lisova: Ballet. (2025). Odesa National Opera. Retrieved from: https://operahouse.od.ua/events/lisova/ [in Ukrainian].

Rosén, F. (2023). NATO and cultural property: a hybrid threat perspective. PRISM, 10(3), 44–58. Retrieved from: https://www.jstor.org/stable/48743422 [in English].

Saman Dance. (2008). UNESCO. Retrieved from: https://ich.unesco.org/en/USL/saman-dance-00509 [in English].

Scissors Dance. (2010). UNESCO. Retrieved from: https://ich.unesco.org/en/RL/scissors-dance-00391 [in English].

Shadows of Forgotten Ancestors. (2024). Lviv National Opera. Retrieved from: https://operavision.eu/performance/shadows-forgotten-ancestors [in English].

##submission.downloads##

Опубліковано

2026-05-26

Номер

Розділ

Культурологія та музеєзнавство