Трансформація ідентичності національного культурного простору під впливом війни

Автор(и)

DOI:

https://doi.org/10.32461/2226-3209.4.2025.351839

Ключові слова:

трансформація, національний культурний простір, ідентичність, етнічна ідентичність, громадянська ідентичність, теорія культурного простору, мовний чинник ідентичності, історична памʼять

Анотація

Метою роботи є розкрити процес формування ідентичності як центральної, базової проблеми культурного простору, зумовлений комплексною взаємодією історичних, соціокультурних, мовних, релігійних чинників, а також динамікою громадянської та етнічної самосвідомості й регіональними відмінностями. Велика кількість провідних вчених та прямі згадки про «інтелектуальні дискусії» та їхню мету «створити дискурс інтелектуальних і культурних еліт» та вказують на те, що академічна робота є не лише описовою, а й активною, спрямованою на «конструювання» або «відбудову» української ідентичності. Це впливає на суспільну свідомість і потенційно на державну політику, підкреслюючи перформативний аспект наукових досліджень у процесі націєбудівництва. Методологія роботи. У культурологічному дискурсі виділяються модерний та постмодерний підходи до формування ідентичності. Модерні підходи наголошують на способах конструювання та збереження цілісності і стабільності ідентичності. Постмодерні підходи наголошують на механізмах уникнення фіксації та збереження свободи вибору, розглядають ідентичність як об’єкт постійних перетворень та змін, що формується з різних джерел. Наукова новизна. Повномасштабне вторгнення стало каталізатором для безпрецедентної трансформації української ідентичності. Ця російська агресія прискорила перехід суспільства від етноцентричного до громадянсько-політичного самоусвідомлення. Висновки. Спостерігається значне зміцнення громадянської ідентичності, зростання ролі української мови як маркера опору та єдності, а також формування нової національної пам'яті, що ґрунтується на спільному досвіді боротьби.

Посилання

Ukrainian identity: heritage, challenges, and modernity. (n.d.). Retrieved from: https://chmnu.edu.ua/ukrayinska-identichnist-spadshhina-vikliki-ta-suchasnist/ [in Ukrainian].

Honcharova, V. I., & Leonova, V. I. (2024). Formation of national identity among students. Innovative Pedagogy, 75, 123–126 [in Ukrainian].

Cultural markers of Ukrainian identity in the context of forced emigration. (n.d.). Retrieved from: https://surl.lu/krtiwu [in Ukrainian].

Valerii Zaluzhnyi on the roots of identity, the power of unity, and the most important historical lessons for Ukrainians (2025). Retrieved from: https://surl.li/qghsck [in Ukrainian].

Klekovkin, O., Kuznetsova, I., & Cherkashyna-Hubarenko, M. (Ed.). (2024). Art in Defence. Feniks [in Ukrainian].

Klekovkin, O. (2024). Life in a Quote (Ten Theses with a Postscript on ‘Art Outside Politics’ and How Art/Art History Shapes the Image of Inferiority). In Art in Defense. Feniks [in Ukrainian].

Bevz, T. A. (2020). Ukrainian Identity and National Security in Today’s Challenges. Ukrainian Studies, 4 (77), 143–158 [in Ukrainian].

Fynnyn, R. (2014). Ukrainians: An Expectedly Unexpected Nation. Retrieved from: https://surl.li/hsefwz [in Russian].

Figes Orlando. Is There One Ukraine? Retrieved from: http://www.foreignaffairs.com/articles/140560/orlando-figes/is-there- one-ukraine [in English].

Vilson, E. (2004). Ukrainians: An Unexpected Nation. K.I.S. [in Ukrainian].

Bevz, T. A. (2020). The Concept of Ukrainian Identity in the Context of Sociocultural Transformations: Threats to National Security in the Humanitarian Sphere (Historiography of the Problem). Ukrainian Studies, 3 (76), 178–200 [in Ukrainian].

Gibernau, M. (2012). The Identity of Nations. Tempora [in Ukrainian].

Fukuiama, F. (2020). Identity: The Need for Dignity and the Politics of Resentment. Nash format [in Ukrainian].

Taras Shevchenko. (2003). Collected Works. In 6 vol. Vol. 1: Poetry 1837–1847, 348–354; 737–740 [in Ukrainian].

Decree of the President of Ukraine ‘On the Decision of the National Security and Defence Council of Ukraine. (May 6, 2015). “On the National Security Strategy of Ukraine”. Legislation of Ukraine. Retrieved from: http://zakon.rada.gov.ua/laws/show/287/2015 [in Ukrainian].

National Security Strategy of Ukraine. (n.d.). Retrieved from: https://www.president.gov.ua/documents/3922020-35037 [in Ukrainian].

Hrytsenko, O. A. (2019). Models of cultural space and the problem of the identity of its elements. Cultural Thought, 15, 66–82 [in Ukrainian].

Zernii, Yu. (2008). The interconnection between historical memory and national identity. Political Management, 5, 104–115 [in Ukrainian].

Stepyko, M. T. (2011). Ukrainian identity: phenomenon and foundations of formation. NISD [in Ukrainian].

Riabchuk, M. (2019). Overcoming ambivalence. The Dichotomy of Ukrainian National Identity. IPiEND im. I. F. Kurasa NAN Ukrainy [in Ukrainian].

Karpiak, V. (2023). After the war, no one will ask about identity anymore: Mykola Riabchuk on the fact that there is no concept of ‘two Ukraines’. Retrieved from: https://surl.li/pmcdfo [in Ukrainian].

Hrytsak, Y. (2025). Lecture ‘Ukrainian Identity’. Retrieved from: https://www.youtube.com/watch?v=KWDVM5rf_xE [in Ukrainian].

Hrytsak, Ya., & Komarov, O. (2021). The Path to Ukrainian Identity. Platforma spilnykh dii [in Ukrainian].

Kulyk, V. (2023). Who Belongs to the Ukrainian Nation? Retrieved from: https://www.istpravda.com.ua/columns/2023/09/29/163184/ [in Ukrainian].

Bevza, B., & Hinkul, A. (2024). Constructing National Identity: Basic Concepts and the Ukrainian Context. Ukrainskyi instytut maibutnoho [in Ukrainian].

Bevza, B. (Ed.). (2024). Dialogues on Ukrainian Identity. Fond ‘Demokratychni initsiatyvy’ imeni Ilka Kucheriva [in Ukrainian].

Stepanova, O. A. (2017). National Cultural Space of Ukraine: Conceptual Foundations of Development and Formation. Doctoral Thesis. Kyiv [in Ukrainian].

Nahorna, L. P. (2008). Regional identity: the Ukrainian context. IPiEND imeni I.F.Kurasa NAN Ukrainy [in Ukrainian].

Hnatiuk, O. (2005). Farewell to the empire. Ukrainian discussions about identity. Vydavnytstvo ‘Chasopys “Krytyka”’ [in Ukrainian].

Hall, S. (Ed.). (1995). Modernity –Introduction to Modem Societies. Blackwell, Cambridge, Mass [in English].

##submission.downloads##

Опубліковано

2026-02-13

Номер

Розділ

Культурологія